Yüzölçümü: 3.539 km²
Nüfus: 168.634 (2000)
GENEL BİLGİLER
Türkiye'nin doğu sınırında yer alan Iğdır, efsanevi Ağrı Dağı ile görülmesi gereken bir ildir.
Iğdır, Türkiye’nin doğu sınırında, yüksek platoların ve dağlık kesimlerin geniş yer kapladığı bir bölgede yer almaktadır. Bununla birlikte Iğdır Ovası, jeolojik yapısı ve iklim özellikleri nedeniyle, meyve ve pamuk dahil olmak üzere her türlü tarıma elverişli topraklara sahiptir. Türkiye’nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı’nın büyük bir bölümü de il sınırları içinde kalmaktadır. Ağrı Dağı hakkında pek çok efsane vardır. Bunlardan en bilineni Nuh’un gemisidir. İncil, Tevrat, Kur’an gibi kutsal kitaplarda bahsedilen ve ünlü Sümer destanı “Gılgamış”ta da geçen tufandan sonra Nuh’un gemisinin Ağrı Dağı’nda karaya oturduğu inancı yaygındır. Bir diğer söylence de dağın zulme ve kötülüğe karşı öfkelenmesiyle ilgili halk inancı çerçevesinde gelişen Ağrı Dağı efsanesidir.
Yapılan arkeolojik araştırmalara göre, ilin tarihi Paleolitik Çağ’a kadar uzanmaktadır. Mezolitik, Kalkolitik ve Eski Tunç çağlarında da iskan edilen yörede, M.Ö. 1. binde Urartular, Assurlular, Kimmer ve İskit akınları etkin olmuştur. Daha sonra Pers, Makedon, Seleukos, Roma hâkimiyetine giren bölge, M.S. 7. yüzyılda Arapların eline geçmiştir. Araplarla Doğu Roma İmparatorluğu arasında sürekli çatışma konusu olan ve birçok kez el değiştiren yöreye, 1064’de Selçuklular egemen olmuşlardır. 13. yüzyılda Moğol istilasına uğrayan, 1514’de Çaldıran Savaşı’nın kazanılmasıyla Osmanlı topraklarına katılan Iğdır, 1737-1746 yıllarında İran ve 1878-1918 yılları arasında Rus işgali altında kalmıştır.
İran üzerinden gelip Doğubayazıt, Kars, Erzurum, Erzincan üzerinden İç Anadolu’ya uzanan İpek Yolu Iğdır’dan geçmektedir.
KONUM
Doğu Anadolu Bölgesinde bulunan Iğdır’ın doğusunda Nahçivan ve Ermenistan, kuzeyinde Ermenistan ve Kars, batısında Kars ve Ağrı, güneyinde Ağrı ili bulunmaktadır.
TARİHÇE
Iğdır şehrinin adı;
”İyilik, yiğitlik, ululuk, büyüklük, bahadırlık” anlamında olan Iğdır kelimesi, Türk Oğuz Boyunun, 24 ana boyundan biridir . Aynı zamanda Oğuz Han’ın altı oğlundan en küçüğü olan Deniz Han’ın, dört oğlundan en büyüğüdür. Iğdır ve kabilesi, Azerbaycan ve Aras bölgesinde yerleşmiştir .
Karakoyunluların da mensup olduğu bu boyun ilk başbuğu İğdir Bey’dir. Anadolu ve Azerbaycan da “Iğdir” şeklinde söylenir. Asıl söylenişi ”İgdir”dir. Yöre ahalisi de “İydir” olarak telaffuz eder.
Iğdır ve çevresi, en geç M.Ö. 4000 bin yıldan beri yerleşim yeri olarak kullanıldığı ve tarih boyunca birçok kavimlerin medeniyet ve kültürlerine ev sahipliği yaptığı bilinmektedir.
Araştırmalar, bölgede ilk yerleşimin, paleolitik ve mezolitik devirlerden beri olduğunu göstermektedir . Bununla birlikte Iğdır ovasında bulunan küçük taş aletlerle çakmak taşından yapılmış aletler Yontma Taş Devri’nin bu bölgede de yaşandığına tanıklık etmektedir . Ayrıca, yörede neolitik devrin M.Ö. 4000 yıllarına kadar sürdüğü kabul edilmektedir .
YEREL EL SANATLARI
Birçok yörede olduğu gibi, teknolojik gelişmeler, Iğdır yöresi el sanatları ürünlerini de böyük ölçüde ortadan kaldırmıştır. Bazı meraklıların ve bir-iki halk eğitimi müdürlüğünün ürettikleri Kafkas kilimlerinin dışında, geniş çapta el sanatı çalışması yapılmamaktadır. Ancak takriben 20–30 sene öncesine kadar yörede kadınların ördükleri birbirinden alımlı motiflerle süslü yün ve pamuktan mamül çoraplar, birçok tezgâhı süslemekte idi. Bu sanat kolu, günümüzde hemen hemen yok gibidir. Ancak kazak, hırka, vb. varlığını hâla devam ettirmektedir. Fakat makinalaşma bu alana da girmiş durumdadır. Eskiden, çiftçi kesim, kara sabanını bizzat kendisi yapardı. Bunun gibi, gem (döven), carcar (uzun pıçaklı döven), öküz arabası gibi aletler yörede yapılırdı. Tarımdaki teknolojik gelişmeler, bu gibi sanatları rafa kaldırdı. Aras nehri kıyısındaki sazlık söğütlerden sele, sepet gibi şeyler yapılırdı. Günümüzde bu sanatın da esamesi okunmamaktadır. Netice itibariyle, bazı evlerde yapılan el örmeciliği dışında, yörede ekonomik değer taşıyan önemli bir sanat dalı yok gibidir. Ancak amatörce de olsa, geçmişe yönelik bir eğilim vardır. Küçük çapta devlet desteği ile mevcut potansiyel enerji kinetik şekle dönüşebilir.
GEZİLECEK YERLER
Soykırım Anıtı: Baharlı Mahallesi Çevre Yolu Kavşağı'ndadır.
Ziyaret Saatleri: 07:30 - 14:15
Ağrı Dağı: Türkiye'nin en yüksek dağı olup, İran ile Iğdır arasında sınır teşkil etmektedir. Yüksekliği 5165 metredir. Eski bir volkanik dağdır.
Harmandöven Kervansarayı: Eski ipek yolu Batum Tebriz Kervanyolu güzergahında, Selçuklular Dönemi'nde Sürmari Emiri Şerafettin Ejder Bey tarafından 12.yüzyılda yapılmıştır.
Koçbaşı Mezarlar: Koçbaşı mezarlar hemen hemen Iğdır Ovası'ndaki bütün mezarlıklarda bulunur. Karakoyunlular Dönemi'nden kalmıştır.
Aras Nehri: Aras Nehri kıyısında yine devletin desteği ve teşvikiyle turistik amaçlı konaklama, yeme-içme dinlenme ve eğlenme amaçlı yerler yapılabilir.
YEREL ETKİNLİKLER
Nevruz Bayramı / 19 – 21 Mart
Iğdır Nahcıvan Kültür ve Dayanışma Festivali / 23 – 24 Ağustos
Iğdır Ağrı Dağı Korhan Yaylası Şenlikleri / 24 - 25 Mayıs
Iğdır Kayısı Festivali / Temmuz
YAPMADAN DÖNME
Efsaneleriyle ünlü Ağrı Dağına tırmanmadan
Bozbaş isimli yemeği tatmadan
...Dönmeyin